15 C
Osmaniye
7 Mart 2021
Dünya

İran nükleer tesislerinde ’baskın’ denetim iznini kaldırıyor

, İran nükleer tesislerinde ’baskın’ denetim iznini kaldırıyor, Osmaniye Haber - Osmaniye Haberleri - osmaniyemhaber.com, Osmaniye Haber - Osmaniye Haberleri - osmaniyemhaber.com

Internasyonal Atom Enerjisi Ajansı, İran ile nükleer tesislerdeki denetimlerine üç ay daha devam edebilmek için anlaştı.

Fakat aceleyle meydana getirilen bu antak kalma, ajansın baskın kontroller yapma iznini sonlandırdı.

İran bu sonucu ABD’deki Joe Biden yönetiminin, Donald Trump’ın 2017’de geri getirmiş olduğu yaptırımları kaldırmaması sonucu aldıklarını söylemiş oldu.

Bu üç aylık süreçte Washington ve Tahran’ın, yaptırımların kaldırılması için görüşme yapması bekleniyor.

2015 senesinde Çin, Fransa, Almanya, İran, Rusya, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği İran’ın nükleer tabanca edinemeyecek bir halde nükleer program yürütmesi mevzusunda anlaşmış, bunun karşılığında da İran’a yönelik yaptırımlar kaldırılmıştı.

Fakat Trump yönetimi 2017’de bu anlaşmadan tek taraflı çekilerek yaptırımları geri getirmişti.

Bu kararın arkasından İran, antak kalma sonucu yapmamayı kabul etmiş olduğu bazı nükleer faaliyetlerine geri dönmüştü.

Son karar ne anlama geliyor?

Salı günü İran Meclisi’nde kabul edilmesi beklenen yasa, Internasyonal Atom Enerjisi Kurumu’nun ani kontroller yapma imkanını elinden alacak.

Bir haftadır Tahran’da müzakereler yürüten ajansın yöneticisi Rafael Grossi, “Bu yasa uygulamaya girince maalesef ek protokol ile birlikte yaptığımız bu kontroller sonlanacak” şeklinde belirtti ve ekledi:

“Tesislere erişimimiz daha zor olacak, bunu kabul etmemiz lazım. Fakat tekrar de kafi oranda takip ve denetim yapabileceğiz.”

İran söz mevzusu denetimlerin yapılmasını 2006 senesinde yasaklamış, 2015’te ise antak kalma sonucu yeniden izin vermişti.

Bu kontroller İran’ın 1970 senesinde imzaladığı bir BM anlaşması olan Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması bazında yapılıyordu.

İran geçen yıl ajansın iki denetim talebini aylar süresince geri çevirdikten sonrasında izin vermişti.

Daha azca detayın incelemiş olduğu rutin kontroller ise 2015’te anlaşıldığı şekilde sürecek.

Rafael Grossi yeni anlaşmanın İran’ın tutumundaki değişikliği yansıttığını söylemiş oldu ve “İstikrarlı ve sürdürülebilir bir antak kalma için siyasal müzakereler gereken, bu da benim karar verebileceğim bir mevzu değil” şeklinde belirtti.


Antak kalma oldukca kıymetli bir süre tanıdı

Çözümleme: BBC Dış ilişkiler Muhabiri Paul Adams

Internasyonal Atom Enerjisi Ajansı yöneticisi Rafael Grossi bunun iyi bir netice bulunduğunu söylüyor.

Bu antak kalma 2015’te imzalanan nükleer anlaşmayı hayata döndürme ve İran’ın nükleer faaliyetleri etrafındaki kriz halini sonlandırma potansiyeli taşıyor.

İran’ın Salı günü çıkarması beklenen yasa ajansın denetim imkanlarını ciddi şekilde azaltacak olsa da bu yeni antak kalma, geçici süreliğine bazı denetimlere izin sağlamaya devam edecek.

Anlaşmayı eleştirenler de olacaktır, bilhassa 2015’teki anlaşmanın ve onu hayata döndürme girişimlerinin bir hata, anlam ifade etmeyen ve hatta tehlikeli bulunduğunu düşünenler içinde…

Fakat Biden yönetiminin görüşme masasına dönme isteğini açıklamasından sonrasında varılan bu antak kalma taraflara oldukca kıymetli bir süre tanıdı.


İran niçin şimdi harekete geçti?

İran kısa vadede ABD üstünde baskı oluşturmak istiyor. Anlaşmanın öteki imzacılarına da ABD’nin petrol, bankacılık ve finans sektöründeki yaptırımlarını kaldırması için baskı yapıyor.

Biden yönetimi ise ABD’nin bu anlaşmaya geri dönmesi için ilkin İran’ın anlaşmaya eksiksiz bir halde uyması icap ettiğini söylüyor.

İran’ın ruhani lideri Ayetullah Hamaney ise ilk adımı ABD’nin atması icap ettiğini belirtiyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da 21 Şubat Pazar günü İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ile telefonda konuşmuş, ABD’nin anlaşmaya geri dönmesini beklediklerini söylemişti.

ABD’nin anlaşmadan çekilmesiyle beraber İran’ın da şartları yerine getirmemesi, nükleer bomba yapmasına olanak sağlayacağı sebebiyle endişeye yol açıyor.

ABD Dışişleri Bakanı Anthony Blinken geçen ayki konuşmasında İran’ın birkaç hafta içinde nükleer tabanca yapabilecek malzemelere erişmesinin mümkün olabileceğini söylemişti.

Güncel İsrail tahminleri ise İran’ın nükleer bomba yapmasının iki yıl alabileceği yönünde.

, İran nükleer tesislerinde ’baskın’ denetim iznini kaldırıyor, Osmaniye Haber - Osmaniye Haberleri - osmaniyemhaber.com, Osmaniye Haber - Osmaniye Haberleri - osmaniyemhaber.com

İlgili Mesajlar

ABD Başkanı Trump’ın kendisini Beyaz Saray’daki odasına kapattığı ve kimselerle konuşmadığı iddia edildi

haberadmin

İngiltere’de görülen mutasyonlu virüs bir kez daha mutasyona uğradı

haberadmin

Avrupa’da sarı kar kaygı yarattı Yüzlerce şahıs Meteoroloji’yi arayıp “Dünyanın sonu mu geldi“ diye sordu

haberadmin

Yorum Yap